Gallery

Τρικομματική, Μνημόνιο και «κούρεμα» εν έτει 1932

Εάν μπορούσε κάποιος να γυρίσει τον χρόνο ογδόντα χρόνια πίσω, στον Νοέμβριο 1932, θα έβλεπε τον αρχηγό του Λαϊκού Κόμματος και πρωθυπουργό Παναγή Τσαλδάρη να συσκέπτεται με δύο ακόμη αρχηγούς, τον αρχηγό του Ριζοσπαστικού Κόμματος Γεώργιο Κονδύλη και τον αρχηγό του Κόμματος των Ελευθεροφρόνων Ιωάννη Μεταξά.

 

Προσπαθούσαν να βρουν λύση και να αντιμετωπίσουν τον Διεθνή Οικονομικό Ελεγχο, αφενός, για τη ρύθμιση του δημόσιου χρέους και, αφετέρου, για τη διαχείριση των διαθεσίμων της Τραπέζης της Ελλάδος. Σχεδίαζαν λοιπόν να φέρουν στη Βουλή νομοθέτημα, αλλά έπρεπε προηγουμένως να ανιχνεύσουν και τις διαθέσεις των άλλων αρχηγών των κομμάτων. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε κηρύξει στάση πληρωμών και είχε παραιτηθεί, αφού είχε αντλήσει όλα τα διαθέσιμα της Τραπέζης της Ελλάδος, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Βαρβαρέσος αναζητούσε λύσεις. Οι εκλογές που έγιναν τον Σεπτέμβριο 1932 κάτω από το βάρος της οικονομικής κρίσης δεν ανέδειξαν αυτοδύναμη κυβέρνηση, αλλά κυβέρνηση συνεργασίας με πρωθυπουργό τον Π. Τσαλδάρη. Ο τελευταίος παρασκηνιακά είχε δεσμευτεί ότι θα διαμαρτυρόταν «για τα μάτια του κόσμου», αλλά τελικά θα αποδεχόταν τη «Συμφωνία Βαρβαρέσου».

 

«Συμφωνία Βαρβαρέσου»: Το Μνημόνιο της εποχής

 

Η κυβέρνηση Βενιζέλου, προσπαθώντας να έχει «την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο», απλά αλλά παράνομα αύξανε τις χορηγήσεις της Τραπέζης της Ελλάδος προς το κράτος, ανάλογα με την άνοδο των παγωμένων πιστώσεων της Διεθνούς Οικονομικής Επιτροπής. Οπως αναφέρει ο έγκριτος Mark Mazower, έτσι πετύχαινε να μην επιβάλλονται νέες περικοπές και να διατηρείται το επίπεδο διαβίωσης. Αλλά η αδιέξοδη αυτή τακτική δεν μπορούσε να συνεχιστεί. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος κάτω από το βάρος των εξελίξεων και της αδυναμίας του να εξασφαλίσει νέες χρηματοδοτήσεις από το εξωτερικό κηρύσσει προσωρινό χρεοστάσιο, δηλαδή κάνει στάση πληρωμών τον Απρίλιο 1932. Σχεδόν έναν μήνα αργότερα και αφού έχει αντλήσει το ανώτατο όριο δανεισμού από την Τράπεζα της Ελλάδος, παραιτείται παραδίδοντας την «καυτή πατάτα» στους διαδόχους του. Εν τω μεταξύ, ο Κυριάκος Βαρβαρέσος, τελευταίος υπουργός Οικονομικών του Βενιζέλου, απειλεί τη Διεθνή Οικονομική Επιτροπή με δέσμευση των εσόδων του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (σπίρτα, οινόπνευμα κ.λπ.) και προτείνει τη διαγραφή του ελληνικού χρέους κατά 50% -δηλαδή ένα γενναίο «κούρεμα»- προσφέροντας στους δανειστές και τους εξαγριωμένους ξένους ομολογιούχους νέα ομόλογα.

 

Εν μέσω πολιτικής κρίσης και κυβερνητικής αστάθειας, ο Βαρβαρέσος προτείνει ρυθμίσεις και διευκολύνσεις για την ελληνική πλευρά, αλλά μη διασφαλίζοντας αποπληρωμή σε συνάλλαγμα. Οι προτάσεις απορρίπτονται. Νέες διαπραγματεύσεις με τους ξένους ομολογιούχους επαναλαμβάνονται τον Σεπτέμβριο 1932 και στηρίζονται σε τρία σημεία που έμειναν γνωστά ως «Συμφωνία Βαρβαρέσου». Προέβλεπε τη δυσβάσταχτη καταβολή του 30% των τόκων σε συνάλλαγμα για την επόμενη χρονιά. Το ποσοστό θα διαμορφωνόταν στο 35%, αν διαπιστωνόταν από ξένους ειδικούς ότι «άντεχε» η ελληνική οικονομία. Για το ίδιο χρονικό διάστημα προβλεπόταν αναστολή καταβολής των χρεολυσίων, ενώ για τους τόκους που δεν είχαν καταβληθεί θα παραδίδονταν στους πιστωτές ομολογίες νέου δανείου.

 

Η τρικομματική κυβέρνηση

 

Και ενώ αυτά συμβαίνουν παρασκηνιακά, τον Σεπτέμβριο 1932 διεξάγονται εκλογές με αναλογικό σύστημα. Τα δύο μεγάλα κόμματα, το Λαϊκό και το Φιλελεύθερο, εμφανίζονται σχεδόν ισοδύναμα, με το πρώτο να εξασφαλίζει 95 και το δεύτερο 98 βουλευτές. Στη Βουλή μπήκαν ακόμη πέντε μικρότερα κόμματα και δύο ανεξάρτητοι βουλευτές. Ακολούθησε τρίμηνη περίοδος αστάθειας με τον Ελευθέριο Βενιζέλο να προσπαθεί, αφενός, να καλύψει τις τεράστιες ευθύνες του για την οικονομική κατάσταση της χώρας και, αφετέρου, να προσπαθεί να σχηματίσει οικουμενική κυβέρνηση με τα μικρότερα αντιβασιλικά κόμματα. Εγκαινίασε νέα στρατηγική τεχνικής πόλωσης. Υψωσε το λάβαρο της δημοκρατίας, αναμοχλεύοντας μνήμες του Διχασμού και την ιστορική ευθύνη του αντιβενιζελισμού για τη Μικρασιατική Καταστροφή και επικαλείτο τους «δημοκρατικούς αξιωματικούς» που είχαν πρόσφατα συγκροτήσει νέο «Στρατιωτικό Σύνδεσμο» με την ενθάρρυνσή του.

 

Από την άλλη, ο ισχυρότερος αντίπαλός του, ο ψύχραιμος Π. Τσαλδάρης, για να διατηρήσει την ενότητα του πολιτικού του χώρου δεν ήρε τις επιφυλάξεις του αναγνωρίζοντας τη δημοκρατία. Επέμενε ότι τίποτε δεν απειλούσε το πολίτευμα και, όπως ήδη αναφέρθηκε, συμφωνούσε παρασκηνιακά ότι αναλαμβάνοντας την εξουσία θα υλοποιούσε τη «Συμφωνία Βαρβαρέσου», την οποία θα παρουσίαζε ως «αναγκαίο κακό».

 

Πράγματι, ο Παναγής Τσαλδάρης σχηματίζει κυβέρνηση στις 4 Νοεμβρίου 1932. Στην Κυβέρνηση συμμετείχαν ο Ι. Μεταξάς (Ελευθερόφρονες) και ο Γ. Κονδύλης (Ριζοσπάστες). Ο Γεώργιος Πωπ θα σχολιάζει με το δικό του έμμετρο τρόπο τις εξελίξεις, κάνοντας λόγο για κυβέρνηση δυόμισι κομμάτων: «Θα αρκεσθή η Κυβέρνησις / εις ανοχήν και μόνην, / αφού την απαρτίζουσιν / εκ των κομμάτων δυόμισυ, / κι ελεύθερα θα κινηθή / εις ελευθέραν ζώνην, / καθώς και καθ’ εμπόρευμα / προς…διαμετακόμισι…»

 

Ως μισό κόμμα κατέγραφε εκείνο του Ιωάννη Μεταξά, το οποίο στις εκλογές είχε λάβει ποσοστό μόλις 0,98%, αλλά και τον ναύαρχο Χατζηκυριάκο, ο οποίος συμμετείχε στην κυβέρνηση, αφού είχε κατέβει με ανεξάρτητο συνδυασμό στα Ψαρά και παίρνοντας 305 ψήφους (0,03%) είχε καταλάβει και τις δύο έδρες! Πάντως, ο Γ. Πωπ ζητούσε ακόμη από τους βουλευτές να μην κυκλοφορούν ελεύθεροι στους δρόμους όλες τις ημέρες της εβδομάδος διότι ήταν περιττοί: «Οποιος θα βλέπη υπουργό / Σαββάτο, Πέμπτη, Τρίτη, / κυκλοφορίας άδειαν / μπορεί να του ζητή. / Πρέπει κι αυτοί να μένουνε / κλεισμένοι μες στο σπίτι, / γιατί το ξέρουν όλοι / πως είναι περιττοί…»

 

Η ψήφιση από τη Βουλή και οι πρώτες επιπτώσεις

 

Ο Π. Τσαλδάρης προσπάθησε να επαναδιαπραγματευτεί τη «Συμφωνία Βαρβαρέσου», επισημαίνοντας στους ομολογιούχους τους κινδύνους για κοινωνική έκρηξη και κατάρρευση της χώρας από έναν επαπειλούμενο λιμό. Εν τω μεταξύ, ο Βενιζέλος δεν στήριζε την προσπάθεια δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «άλλο υποστήριξη και άλλο ευθύνες» και τονίζοντας ότι «όποιος θέλει να αναλάβη την Αρχήν με κάθε τρόπον κυβερνά υπό ιδίαν ευθύνην»!

 

 

Φόρος σε όσους είχαν ραδιόφωνα

 

Λαός και Τύπος ξεσηκώθηκαν εναντίον της συμφωνίας και του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου, ενώ τα πρώτα δυσβάσταχτα μέτρα έκαναν την εμφάνισή τους. Μόνον σε μία ημέρα ο υφυπουργός Οικονομικών Ευλάμπιος ανακοινώνει σειρά μέτρων φορολογικών για τα ακίνητα, τα καπνά, τα επιτηδεύματα και τα θεάματα. Τότε αποφασίστηκε για πρώτη φορά να φορολογηθούν ξεχωριστά και όσοι διέθεταν ραδιόφωνα! Κάθε μέρα και κάποιο περίεργο σκάνδαλο έβλεπε το φως της δημοσιότητας. Εντύπωση δε προκάλεσε το γεγονός ότι είχε στηθεί ολόκληρη «μηχανή» με τις συνταγογραφήσεις φαρμάκων σε αναπήρους του Ταμείου Θυμάτων Πολέμου, το οποίο πλήρωνε τα φάρμακα στους αναπήρους. Πολλοί εξ αυτών είχαν συνεννοηθεί με τον γιατρό του Ταμείου, ο οποίος έδινε συνταγές, αλλά ποτέ δεν παραλάμβαναν φάρμακα, καθώς μοιράζονταν τα ποσά με τον γιατρό και τον φαρμακοποιό!

 

Ο Τύπος ξεσηκώθηκε. Οι ξένοι ομολογιούχοι και η Επιτροπή Δανείων της Κοινωνίας των Εθνών δεν υποχώρησαν σπιθαμή. Ο Π. Τσαλδάρης με τις δυνάμεις που διέθετε άρχισε την εφαρμογή της «Συμφωνίας Βαρβαρέσου» από τα τέλη του 1932. Η κοινή γνώμη πίστευε ότι επρόκειτο για μια «νίκη των ομολογιούχων», αλλά οι οικονομικοί κύκλοι δήλωναν ότι ήταν μία «θετική λύση». Η τρικομματική κυβέρνηση Τσαλδάρη παρέμεινε στην εξουσία μόνον δύο μήνες, οπότε και ανατράπηκε για να αναλάβει εκ νέου και για μικρό χρονικό διάστημα ο Ελευθέριος Βενιζέλος.

 

 

Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς

Πηγή: dimokratianews.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s